مدل اعتماد سازمانی مارپیچی زند

[1](1972)

در مطالعات مدیریت و سازمان، خصوصاً مقاله ی زند (1972) اعتماد یک پدیده ی تاریخی و خود تقویتی است. زند یک مُدل تقویت مارپیچی را از پویایی های اعتماد ارائه می کند. زند اظهار داشت که اعتماد بین دو نفر، به واسطه ی یک فرآیند مدوّر که از سوی دو طرف تقویت می شود ایجاد می گردد (زند، 1992؛ 1996 به نقل از گری رودر[2] 2003: 27-25).

در نگاره ی (2-6)، که سرآغاز آن، انتظارات یک نفر از فرد دیگر است، زند نحوه ی حرکت مارپیچی اعتماد را به سمت بالا یا پایین، بر اساس نحوه ی افشای اطلاعات از سوی افراد، تأثیرگذاری و اعمال کنترل از سوی آنان توصیف می کند. وقتی افراد به یکدیگر اعتماد می کنند، بدون هیچ هراسی از افشای اطلاعات و سوء استفاده از آن، اطّلاعات جامع و دقیقی را ارائه می دهند. آن ها از فرد مورد اعتماد خود تأثیر گرفته و اطمینان دارند که نیازی به نظارت نیست، چون طرف مقابل تعهّدات خود را بجا می آورد، از سوی دیگر، بدگمانی و عدم اعتماد زمانی رخ می دهد که افراد، اطلاعات مربوط را به واسطه ی ترس از افشاء یا آسیب پذیری پنهان کرده و یا تحریف نمایند. بدگمانی به رفتار بدخواهانه باعث انحراف تلاش های دیگران برای اعمال نفوذ می شود. کسی که اعتماد ندارد، سعی می کند هر اقدامی را صورت دهد تا از وابستگی خود به دیگران بکاهد، و می خواهد رفتار دیگران را کنترل کند. افراد، مستعد عقایدی در مورد اینکه چگونه باید به دیگران اعتماد کنند، می باشند و اینکه دیگران چگونه به آنها اعتماد کنند. عقاید زمینه ساز منجر به:

  1. تعدیل و اصلاح میزان اطلاعات افشاء شده؛
  2. میزان پذیرش دیگران؛
  3. و میزان نظارت اعمال شده؛ می گردد. آنها ادراک از قابل اعتماد بودن دیگران را با تعامل مکّرر بدست می آورند. بازخورد این عقاید در کوتاه مدت، اعتقادات زمینه ساز افراد را تأیید یا رد می کند. تعادل پس از بازخورد کوتاه مدت، تکرار می شود و اعتماد به شرایط پایداری می رسد (همان منبع).

وقتی افراد به یکدیگر اعتماد می کنند، سه وضعیت در مارپیچ منفعتی جریان می یابد. وقتی آن ها با بی اعتمادی شروع می کنند، احتمالاً در یک مارپیچ رو به پایین قرار می گیرند تا زمانی که به سطح پایداری از عدم اطمینان و بد گمانی می رسند (زند، 1996: 95-94 به نقل از گری رودر، 2003: 27-25).

[1]– Zand’s Spiral Model of Trust

[2]– Gary J. Ruder

3 تعادلمدل اعتماد سازمانی مارپیچی زند