مفهوم سرمایه؛پایان نامه بهره وری نیروی انسانی

دانلود پایان نامه

 

مفهوم سرمایه[1]

برخلاف سود حسابداری که با سود اقتصادی تفاوت انکارناپذیری دارد، تعاریف اقتصاددانان از سرمایه با آنچه حسابداران سرمایه می­نامند، تفاوت زیادی ندارد. صد سال قبل اقتصاددان معروف فیشر[2] نظریه سرمایه و سود را چنین بیان کرد:

سرمایه، موجودی ثروت در یک مقطع زمانی است. اما سود جریان منافع در مرور زمان است، به عبارتی سود، جریان سرمایه طی یک دوره زمانی است. سرمایه انباشت منافع آینده و سود، لذت­جویی (بهره­مندی) از این منافع طی یک دوره زمانی مشخص است.”

شصت سال قبل اقتصاددان معروف دیگری به نام هیکس[3] با همان جهان بینی فیشر، تعریف دقیق­تری از سود ارائه کرد که اندازه­گیری سود ساده­تر شود:

“سود هر دوره­ی زمانی معین، مبلغی است که شخص می­تواند طی همان دوره آن را خرج (مصرف) کند و در پایان دوره وضعیتی به همان خوبی[4] اول دوره داشته باشد.”

این تعریف بیان دیگری از “افزایش در خالص ثروت” است. بنا به تعریف هیکس، برای اندازه­گیری سود هر واحد گزارشگر باید ارزش آن واحد، در اول و آخر دوره اندازه­گیری شود و تفاوت ارزش­ها در صورت مثبت بودن، سود آن دوره می­باشد. این رویکرد از اندازه­گیری سود به نام رویکرد حفظ سرمایه معروف است. چون سود تنها پس از حفظ سرمایه معنی دارد. به این ترتیب مسأله به مسأله اندازه­گیری سرمایه منتهی می­شود (ثقفی، 1392).

عبارات سود و سرمایه در بافت شرکت، معانی متفاوتی به خود می­گیرند. سرمایه و سـود از جمله بااهمیت­ترین مفاهیم در حسابداری تلقی می­شوند. معمولاً حسابداران سرمایه را با ارزش دفتری سهام عادی برابر می­دانند و سود را معادل سود خالص سهامداران عادی می­پندارند. هندریکسن و ون بردا[5] (1992) برای بسط مفاهیم سود و نگهداشت سرمایه، عبارات سرمایه و سود را از منظر حسابداری این گونه تعریف می­کند:

“در واحد تجاری، سرمایه شامل تمام پول­هایی است که واحد تجاری از انتشار اوراق سهام، اوراق قرضه و تمام ابزارهای مالی که شرکت در جهت تأمین مالی منتشر کرده است، بدست می­آورد. یعنی آن شامل سرمایه­ای است که از محل سهام و اوراق قرضه تأمین می­گردد. از این رو، سود عبارت است از مبالغی که به همه تأمین­کنندگان سرمایه تعلق می­گیرد. به عبارتی سود شامل بهره پرداختی به بستانکاران و سود پرداختی به سهامداران است.

بنابراین، باید توجه داشت که سود جامع از سود واحد تجاری متمایز است. مقصود از سود جامع، سودی است که تنها به صاحبان سهام عادی تعلق می­گیرد و هیئت استانداردهای حسابداری مالی این عبارت را بدین گونه به کار بـرد که در برگیرنـده­ی اقلامی ماننـد تعدیلات دوره گذشته می­شود (که اگر چه به عنوان تغییر در سود انباشته گزارش می­شود) می­تواند به عنوان بخشی از سود این دوره در نظر گرفته شود. اما منظور از سود واحد تجاری، سودی است که به تمامی صاحبان سهام و بستانکاران تعلق می­گیرد. در واقع سود واحد تجاری همان سود قبل از کسر هزینه بهره می­باشد.

تقسیم سود نقدی به سهامداران فعلی از محل سرمایه در بازارهای فعال اوراق بهادار، مکرراً اتفاق افتاده و بحران­های مالی به وجود آورده است. با چنین پرداخت­هایی به سهامداران فعلی سهامداران بالقوه تقاضای خرید سهام را افزایش داده و قیمت سهام در بازار بیش از واقع رقم خورده و از محل این افزایش قیمت­های صوری (قیمت­های غیرواقعی) سهامداران فعلی منتفع و سهامداران آتی متضرر شدند. بعد از چند سال که موضوع کاملاً برای سرمایه­گذاران آشکار شد، بازار اوراق بهادار سقوط کرد و بحران مالی به وجود آورد. مثال بارز آن بحران مالی سال­های 1927 تا 1933 میلادی بازار اوراق بهادار آمریکا است که به دلیل پرداخت سود نقدی از محل سرمایه به سهامداران شرکت بزرگ راه آهن و شرکت­های تابعه بود. به دلایل ذکر شده تفکیک سود از سرمایه بااهیمت است و این تمیز مستلزم اندازه­گیری دقیق سرمایه در ابتدا و انتهای هر دوره مالی می­باشد. روش­های متفاوتی برای اندازه­گیری سرمایه ارائه شده که مهم­ترین آنها شرح داده می­شود (ثقفی، 1392).

 

 

[1]. Capital

[2].Fisher

[3].Hicks

[4]. مفهوم وضعیتی به همان خوبی تاکنون به روشنی و دقیق معلوم نشده است.

[5] . Hendriksen & Van Breda

دانلود پایان نامه